ANITKABİR
Atatürk, Ankara Etnografya Müzesi' ndeki geçici kabrine gömüldükten
sonra Anıtkabir'in yapılması için 16 Aralık 1938 günü faaliyete geçildi.
İki komisyon kuruldu. Anıtkabir'in Ankara'ya her yönden hakim
Rasattepe'de yapılmasına karar verildi; 1939 yılında yeri
kamulaştırıldı; 1941 yılında uluslararası proje yarışması açıldı.
Yarışmaya Türkiye'den 20, Almanya'dan 11, İtalya'dan 7, Avusturya,
İsviçre, Fransa ve Çekoslovakya' dan olmak üzere 49 proje katıldı.
Uluslararası jüri, 1942' de yaptığı değerlendirme sonucunda, Ord.
 Prof.
Emin Onat-Doçent Orhan Arda, Alman Prof. Johannes Kruger ve İtalyan
Arnoldo Foshini'nin projelerini birinci seçti ve bunlardan Emin
Onat-Orhan Arda ekibinin projesinin uygulanmasına karar verdi.
9 Eylül 1944'te temeli atılan Anıtkabir 1953'te bitirildi ve aynı yılın
10 Kasım günü Atatürk'ün naşı muhteşem bir törenle Etnografya
Müzesi'nden alınarak Anıtkabir'deki ebedi kabrine konuldu.
Anıtkabir, Atatürk'ün kabri olmasının yanında, O'nun hayatını, Kurtuluş
Savaşı'nı, inkılapları canlandıran anıtsal bir yapıdır. Türkiye'nin en
kabiliyetli sanatçıları Anıtkabir'i eserleriyle donatmışlardır.
Heykeller, heykeltıraş Hüseyin Anka Özkan, rölyef ve yazılar Zühtü
Müridoğlu, Kenan Yontunç, Nusret Suman, İlhan Koman ve Hakkı Atamulu,
tavan süslemeleri Tarık Levendoğlu tarafından yapılmıştır.
ATATÜRK ANITLARI
Cumhuriyet'in ilk yıllarında, heykeltıraşlarımız büyük anıtlar yapacak
kadar ustalaşmamışlardı. Bu sebeple, ilk Atatürk anıtları olan
Sarayburnu (1926) ve Konya Atatürk Anıtlar (1927) Avusturyalı Heinrich
Krippel'e yaptırıldı. 1927 yılında Ankara'da Ulus Meydanı'na ve 1931'de
Samsun'a dikilen anıt da aynı heykeltıraşa aittir. 1928 yılında yapılan
İstanbul Taksim Cumhuriyet anıtıyla, Izmir Anıtı (1932) ve Etnografya
Müzesi önündeki anıt (1927) İtalyan Pietro Canonica'nın eseridir
Türk heykeltıraşlarının yetişmesiyle yurdun dört bir bucağında Atatürk
anıtları, büstleri yapılmaya başlandı. Kenan Yontunç, Ali Hadi Bara,
Yavuz Görey, Hüseyin Anka Özkan, Hakkı Atamulu, Nijat Sirel, Şadi Çalık,
Hüseyin Gezer, Ratip Aşir Acudoğu, Nusret Suman, Ismail Gökçe, Ferit
Özşen, Zühtü Müridoğlu, Gürdal Duyar, Tamer Başoğlu, Haluk Tezonar,
Tankut Öktem, Metin Yurdanur ve Metin Haseki en çok Atatürk anıtı yapmış
heykeltıraşlarımız arasındadır. |
